Model van de maand

Model van de maand: NS mBD 9026, de ‘Blokkendoos’

Roco heeft al sinds vele jaren een Blokkendoos in model uitgebracht. Aanvankelijk betrof het de (in werkelijkheid nooit voortgekomen) combinatie van een mB4D en een Ces. (mB4D = motorrijtuig met 4 tweede klasse ramen en een bagagedeel; Ces = derde klasse stuustandrijtuig [de ‘e’ staat voor toepasbaar in elektische tractie]). Veel later is een fraaiere set uitgeleverd. De klinknagels zijn veel fijner en het motortje kon kleiner worden gehouden. Een van de laatst uitgebrachte sets is het model van deze maand. In de afleveringskleuren crème/groen zien we de combinatie mBD 9026 – Cec 8527 – mC 9037. Door de aanwezigheid van twee stroomafnemers op de beide motorwagens, behoort dit stel thuis rond 1929-1930. Nadien werden ze geheel groen aan de zijkanten.

‘Materieel 24’ (zoals de officiële benaming luidt) was de eerste serie elektrisch spoorwegmaterieel van de NS. Bij het ontwerp van dit materieel (1924) werd gebruikt gemaakt van de ervaringen van het ‘Hofpleinlijnmaterieel’, dat sinds 1908 een elektrische verbinding tussen Rotterdam Hofplein en Scheveningen (de ZHESM) onderhield.

Er zijn meerdere types van het Mat’24 gebouwd: motorrijtuigen, tussenrijtuigen en stuurstandrijtuigen. Deze laatste konden voorop lopen, waarbij de machinist dan de achteroplopende motorrijtuigen kon bedienen. Van deze drie types zijn er ook meerdere varianten verschenen (verschillende klassen, wel of geen toilet, wel of geen doorloopmogelijkheid etc). De schier oneindig lijkende combinatiemogelijkheden plus de hoekige vorm van dit materieel (zeker in vergelijking met de Stroomlijntreinstellen die vanaf 1934 gebouwd werden) leverden hun de bijnaam ‘Blokkendozen’ op. Andere bijnamen waren ‘Buffermaterieel’ en ‘Stofzuigers’ (vanwege het motorgeluid).

In 1959 reden de laatste elektrische Blokkendoos-treinen. De motorwagens werden hierna grotendeels verbouwd tot motorpost, motorkonvooiwagen of motordienstwagen. Als getrokken rijtuigen (achter een elektrische of dieselloc) hielden ze het uiteindelijk tot in 1972 vol. Bij diverse collega museumbedrijven is een 20-tal Blokkendozen bewaard gebleven, deels rijvaardig deels statisch.

Model van de maand

Foto: Henk Bootsma – Wommels